BIJEN HOTEL

Bijen-hotel voor wilde, solitair (alleen) levende bijen

Met de jeugdnatuurclub hebben we een keer een “bijenhotel” gemaakt. Dit is een blok hout, of een plak van een boom, waarin je gaten boort (niet op een rij) met verschillende diameters. Ook kun je riet of bamboe (als het maar holle stengels zijn, die stevig zijn en een aantal jaren goed blijven) gebruiken. Hier maak je dan bundels van of je vult een buis ermee op. Ze moeten er wel stevig in zitten.

De gaten worden als nestholte gebruikt door verschillende bijensoorten. Afhankelijk van de diameter.

Bij ons in de tuin hangt het geheel (zie foto) al enkele jaren en er zijn ook gaatjes helemaal dicht. Het vierkante blok wordt helemaal niet gebruikt, zoals de literatuur ook al aangeeft.

In Nederland bestaan meer dan 300 soorten wilde solitaire bijen! Omdat ze alleen in de vrije natuur, dus in het "wild" voorkomen, worden deze solitaire bijen ook wel "wilde bijen" genoemd. Ze kunnen variëren van 3 mm tot 2,5 cm in lengte. Deze bijen zijn geen verwilderde honingbijen die de weg naar huis zijn kwijtgeraakt, maar bijensoorten waarbij de moederbij alles alleen doet. Dat wil zeggen; zij zoekt en maakt een nestje, legt eitjes en verzamelt nectar en/of stuifmeel op bloemen voor haarzelf en haar toekomstig kroost. Nestjes kunnen gemaakt worden o.a. in zand, leem, klei, in kruimelige voegen van oude muren, oud hout, verlaten slakkenhuisjes, in plantenstengels als braam, vlier, bamboe en riet, in kevergangen en in boorgaten. Elk nestje bestaat veelal uit een aantal achter elkaar gelegen babykamers gescheiden door ronde deurtjes van zand, hars, leem of plantaardig materiaal. Deze nestjes liggen soms met velen naast elkaar.

Kinderen zijn dol op solitaire bijen omdat ze zich makkelijk laten bekijken. Bijen bezitten altijd een angel, maar de angel van de soorten die bijenhotels bevolken is niet sterk genoeg om onze huid te doorboren. Bovendien zullen ze deze vrijwel nooit gebruiken omdat ze geen volk of voedselvoorraad te verdedigen hebben.

We kunnen solitaire bijen helpen door ze bv. nestgelegenheid aan te bieden. Een bijenhotel maken uit een houtblok of boomschijf is èèn van de vele mogelijkheden. Boor in het blok of in de schijf gaten van 2 tot 12 mm; maar vooral van ± 4 mm. De achterkant van de boorgaten moet dicht blijven. De gangen mogen tussen de 3 en 20 cm diep zijn. Boor de gaten schots en scheef door elkaar (dus niet op een rijtje, zoals op de foto): hoe meer variatie hoe meer soorten dieren je aantrekt. Vermijd kartels langs de randen.

Het nestblok hangen we op een hoogte tussen de 1 en 5 m en moet tenminste een deel van de dag door de zon worden beschenen. De openingen hoeven niet allemaal op de zonkant te zitten. Beschutting voor regen is niet nodig. Wel moet het blok het gehele jaar op de zelfde plaats blijven hangen, in weer en wind!

Je kunt ook holle stengels verzamelen van riet, braam, vlier of bamboe. Lengte 15 tot 30 cm. Doorsnee openingen 3 - 10 mm. De stengels moeten aan de achterkant gesloten zijn. Bundel ze horizontaal in een cilinder van en pijp o.i.d. of in een kistje.

Dat de gangen gebruikt worden zie je aan het in- en uitvliegen van dieren, Je kunt er rustig bij gaan staan. Hooguit durven de beestjes niet te komen of te vertrekken, omdat je er te dichtbij staat. Als de gangen met zand, hars, steentjes of een vliesje zijn afgesloten, weet je dat er een nestje van een bij of wesp is gemaakt.

Als je goed kijkt kun je vrouwelijke bijen vooruit de nestgang in zien gaan om daar nectar achter te laten. Anderen vliegen aan met modder of stukjes blad aan hun poten om hun nest te bekleden. Als je ze er achteruit in ziet gaan doen ze dat veelal om hun stuifmeelvracht te lossen of om een eitje te leggen. Alle kamertjes worden met een tussenwandje afgesloten. Als laatste sluit ze de voorkant van de nestholte af. Dan is haar taak volbracht en sterft ze zonder zich om haar kindertjes te bekommeren. Uit de eitjes komen larfjes die de aangelegde voedselvoorraad opeten en zich hierna verpoppen. Uit de poppen worden jonge bijen geboren. De meeste solitaire bijen overbruggen de hele winter als pop. De voorste kamertjes komen het eerst uit en zijn vrijwel altijd mannetjes die na enkele weken gevolgd worden door de uitkomende vrouwtjes uit de achterste kamertjes. Dan gaan de mannetjes paren en sterven ze. De vrouwtjes zoeken een nieuwe nestholte en alles begint weer van voren af aan.

Succes met je hotel!