SPECHTEN

Als ik in het bos rondloop, dan hoor ik vaak spechten op boomstammen kloppen. Een specht kan wel acht tot tien keer per seconde met zijn hoofd tegen een boom aan tikken. Een specht doet dit om drie redenen; om voedsel te zoeken, om een nestholte te maken of om met soortgenoten te communiceren. De kop van de specht is dus goed aangepast om mee te kloppen. Toch krijgt de specht geen hoofdpijn van al dat tikken. Hier zijn meer redenen voor te geven. Ten eerste hebben spechten minder hersenvocht dan de mens. Daardoor komen hun hersenen niet snel tegen hun schedel aan. Ten tweede is de schedel extra dik. Ten derde heeft de specht tussen zijn schedel en snavel een speciale botstructuur met een sponsachtig bindweefsel. Die is erg flexibel en vangt alle klappen op als een stootkussen.

Ook tref je het nog wel eens, dat je bij een boom jonge vogeltjes hoort piepen. Als je dan goed zoekt, dan kun je het wel eens gebeuren dat je een spechtennest aan getroffen hebt. Tussen de foto’s staat een mooie foto van een Grote bonte specht die bij zijn hol zit, om later weer weg te vliegen.

Spechten maken ook geluiden, vaak lijkt dit wat op lachen. Ook dit kun je vaak in het bos horen.

Spechten zijn een vogelfamilie van kleine tot middelgrote, robuuste vogels met scherpe snavels, een stijve staart en poten waarvan de twee middelste tenen naar voren staan en de buitenste twee naar achteren. Zij leven meestal in bomen en gebruiken hun scherpe snavel en lange kleverige tong om daaruit insecten los te peuteren. Zij gebruiken hun staart daarbij als steunpilaar. Zij leven meest in paren en hakken hun nest uit in een boomstam.

Als een specht op zoek is naar voedsel speurt hij op en tussen de schors van een boom en dan hoor je meestal een zacht geklop. Hij wrikt en hakt met wat kracht zijn snavel tussen en achter de schors om daar allerlei kleine beestjes te pakken. Dat hoor je dan als zacht geklop. Is een specht bezig met het uithakken van een nestholte, dan maakt hij wel wat meer lawaai, het bekende geroffel. De sterkte van het geluid is ook nog afhankelijk van de spechtensoort. De Specht heeft een zeer speciale spier in zijn kop, i.v.m. het hakken. We kennen in Nederland 5 spechtensoorten: Grote bonte specht, Kleine bonte specht, Middelste bonte specht, Groene specht en Zwarte specht. Deze laatste twee zijn eenvoudig aan hun kleur te herkennen. En deze twee spechtensoorten lusten ook graag mieren! Als ze een mierenhoop ontdekken gaan ze er heen om mieren te vangen en het mierennest wordt dan ook wel eens wat beschadigd.

De grote bonte specht is de drummer van het bos; zowel mannetje als vrouwtje roffelen op takken om territorium en paarband te versterken. Grote bonte spechten hakken een nestholte uit in bomen, waarbij de voorkeur, begrijpelijk, uitgaat naar zachte houtsoorten. Berken zijn favoriet, maar andere boomsoorten worden ook gebruikt om een holte met rond gat in uit te hakken. Een specht krijgt daarbij geen hoofdpijn doordat de hersenen in een soort schokdempers zijn ingekleed. In de nestholte worden de eieren gewoon op het hout gelegd; de grote bonte specht maakt geen comfortabel nest voor de jongen. Grote bonte spechten zijn het gehele jaar in de omgeving van hun broedgebied aanwezig, hoewel ze in de winter wel een ruimer gebied gebruiken op zoek naar voedsel. Bij die omzwervingen komen deze spechten ook regelmatig in (stads)tuinen terecht.

Het verschil tussen de Grote bonte specht en de Kleine bonte specht is vooral de grootte: de Kleine bonte is veel kleiner; ongeveer ter grootte van de Huismus. Ook zit er een groot verschil in de roffel van beide soorten. De roffel van de grote bonte specht klinkt helder en hoog. De roffel van de kleine bonte specht lijkt meer op het geluid van een naaimachine. Snel en minder hard. Overigens leven Kleine bonte spechten een stiekem en teruggetrokken leventje vooral in oude loofbossen. En je kunt nog kijken naar de rode kleur op de kop van de vogels. De Grote bonte heeft alleen de achterkant vaan zijn kop rood, de Kleine bonte heeft de gehele bovenkant rood en dan de Middelste heeft meer de voorkant van zijn kop rood, maar dan licht rood. De Middelste bonte specht zit wat grote betreft tussen de Kleine en de Grote in. Heel logisch gezien zijn naam. Deze soort zul je zeker niet gauw zien. Hij broedt niet (meer) in Nederland en wordt maar zeer zelden waargenomen.

De Grote en de Kleine bonte specht eten ook wel zaden, bv. uit kegels en noten. Deze zaden worden dan klem gezet in een spleet of holte in een boom. Dan hakt de specht met zijn snavel erop om de zaden er uit te kunnen pikken. De lege dennenappel wipt hij uit de spleet om er een nieuwe in te drukken. Onder de boom liggen dan vele lege dennenappels waarvan de schubben wijdt uit elkaar staan en wat gerafeld zijn. Zie de foto hiernaast.

Spechten maken nog wel meer geluiden, maar dat ligt nog wel wat moeilijker.